+381 24 548 220
subotica.csr@minrzs.gov.rs
7:00 - 14:30
PRAVA I USLUGE - PORODIČNO PRAVNA ZAŠTITA

Starateljstvo

Starateljstvo je oblik zaštite koji obuhvata staranje o ličnosti, zastupanje, pribavljanje sredstava za izdržavanje, upravljanje i raspolaganje imovinom. Pod starateljstvo se stavljaju dete bez roditeljskog staranja (maloletni štićenik) ili punoletno lice koje je lišeno poslovne sposobnosti (punoletni štićenik).

Za staratelja se postavlja lice koje ima lična svojstva i sposobnosti potrebne za obavljanje dužnosti staratelja, a pristalo je da bude staratelj, pod uslovom da ispunjava sve propisane uslove iz čl.128. Porodičnog zakona. Za staratelja se prvenstveno postavljaju supružnik, srodnik ili hranitelj štićenika, osim ako interes štićenika ne nalaže drugačije.

Organ starateljstva može odlučiti, ako je to u interesu štićenika, da licu pod starateljstvom ne postavlja staratelja nego da dužnost staratelja vrši neposredno.

Organ starateljstva može odlučiti da postavi privremenog staratelja štićeniku, detetu pod roditeljskim staranjem i poslovno sposobnom licu ako proceni da je to neophodno radi privremene zaštite ličnosti, prava i interesa tih lica.

Organ starateljstva je dužan da postavi privremenog staratelja:

  • licu čije je boravište nepoznato, a ono nema zakonskog zastupnika ili punomoćnika;
  • nepoznatom sopstveniku imovine;
  • licu čiji su interesi u suprotnosti sa interesima njegovog zastupnika, odnosno licima koja imaju suprotne interese a istog zakonskog zastupnika (kolizijski staratelj);
  • stranom državljaninu koji se nalazi ili ima imovinu na teritoriji Republike Srbije;
  • licu koje zahteva da mu bude postavljen privremeni staratelj i za to navede opravdani razlog.

Potrebna dokumentacija za potencijalnog staratelja odraslog i starog lica:

  1. Molba
  2. Fotokopija lične karte
  3. Fotokopija izvoda iz matične knjige rođenih
  4. Lekarsko uverenje o zdravstvenom stanju
  5. Uverenje da nije potpuno ili delimično lišen poslovne sposobnosti (Osnovni sud)
  6. Uverenje da nije potpuno ili delimično lišen roditeljskog prava ( Osnovni sud)
  7. Uverenje Policijske uprave da lice nije osuđivano
  8. Uverenje da nije pokrenut krivični postupak, niti istraga ( Osnovni sud)

Potrebna dokumentacija za punoletnog štićenika :

  1. Fotokopija lične karte
  2. Izvod iz matične knjige rođenih
  3. Dokaz o prihodima
  4. Zdravstvena dokumentacija
  5. Uverenje iz Službe nepokretnosti ( podaci o poslednjem stanju)

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Usvojenje

Usvojenjem se detetu obezbeđuje razvoj u porodici u kojoj usvojitelji preuzimaju ulogu roditelja i vrše sva prava i dužnosti koja čine sadržinu roditeljskog prava. Odluka o usvojenju, kao i izbor usvojiteljske porodice je u nadležnosti organa starateljstva – centra za socijalni rad opštine na kojoj dete ima prebivalište, odnosno boravište.

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Hraniteljstvo

Hraniteljstvo ili porodični smeštaj je oblik zaštite kojim se detetu obezbeđuje zamena za prirodnu porodičnu sredinu, najbliža toj sredini, a da se pri tom ne menja porodični status deteta, niti se između deteta i članova porodice, u kojoj je dete zbrinuto, uspostavlja odnos roditeljstva. Hraniteljstvo može trajati do razrešenja krizne situacije u porodici deteta ili do osamostaljivanja deteta.

Hraniteljstvom može da se bavi porodica koja je u sklopu propisane procedure stekla opštu podobnost za hranitelja i i dobila odgovarajuću potvrdu centra za socijalni rad.

Hraniteljstvo može biti bez naknade (prema ličnom opredeljenju hranitelja) i sa naknadom koja se izdvaja iz budžeta Republike Srbije.

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Procene u vezi sa vršenjem roditeljskog prava i poveravanja deteta u postupku razvoda braka

S obzirom da se odnosi roditelja i dece u skladu sa Porodičnim zakonom regulišu na sudu, sud nakon podnošenja zahteva od strane partnera/roditelja koji nameravaju da prekinu bračnu, odnosno vanbračnu zajednicu dostavlja zahtev centru za socijalni rad da dostavi mišljenje organa starateljstva o vršenju roditeljskog prava i poveravanja deteta u postupku razvoda braka. Nakon toga centar za socijalni rad započinje postupak početne procene.

Osim procene koja se donosi na osnovu sagledavanja celokupnog konteksta (socijalnog, psihološkog, pedagoškog, pravnog) u kome dete živi, zadatak stručnih radnika centra za socijalni rad je i da u što većoj meri zaštite decu i mlade osobe i da im pruže podršku u procesu razvoda ili razdvajanja roditelja, koji je bolan za sve članove porodice, a najviše za njih, ali da istovremeno obezbede i njihovu participaciju u samom postupku.

Deca (iznad 10 godina) i mlade osobe imaju pravo da se izjasne sa kojim roditeljem žele da žive nakon razvoda ili prekida vanbračne zajednice, da izraze svoje stavove i mišljenja o svim pitanjima koja ih se tiču, kao i da budu upoznati sa postupkom u celini, a postupak je sledeći:

  • roditelji podnose zahtev sudu o nameri prekida bračne ili vanbračne zajednice u formi tužbe ili sporazuma (ako se oba partnera dogovore o razvodu i svim bitnim pitanjima vezanim za dete / decu )
  • nadležni sud šalje zahtev mesno nadležnom centru za socijalni rad, koji onda procenjuje podobnost roditelja i da li je eventualni dogovor roditelja u skladu sa najboljim interesima maloletne dece. U toku postupka procene, voditelj slučaja poziva roditelje i obavlja jedan ili više razgovora sa njima, razgovor sa decom, obavlja terensku posetu porodici, obavlja konsultacije sa supervizorom koji prati i usmerava rad voditelja slučaja, a zatim svoj nalaz i mišljenje šalje sudu, koji donosi odluku o poveravanju maloletne dece, visini izdržavanja, načinu viđenja deteta sa roditeljem sa kojim ne živi, itd., čime se angažovanje centra za socijalni rad završava;
  • ukoliko voditelj slučaja proceni da je u konkretnom slučaju potrebno dalje praćenje, u smislu preventivnog ili korektivnog nadzora nad vršenjem roditeljskog prava, ili su potrebe klijenata takve da je dalje angažovanje centra za socijalni rad neophodno, pravi se plan zaštite i nastavlja rad sa porodicom.

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Preventivni nadzor nad vršenjem roditeljskog prava

Preventivni nadzor nad vršenjem roditeljskog prava je intervencija organa starateljstva kojom se pomaže roditeljima u sagledavanju razvojnih potreba deteta radi njihovog adekvatnog zadovoljavanja.

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Korektivni nadzor nad vršenjem roditeljskog prava

Korektivni nadzor nad vršenjem roditeljskog prava obuhvata aktivnosti organa starateljstva koje imaju za cilj korigovanje roditelja u vršenju roditeljske dužnosti:

  • upozorenje roditeljima na vršenje roditeljskog prava
  • upućivanje roditelja u porodično savetovalište i druge ustanove specijalizovane za posredovanje u porodičnim odnosima
  • polaganje računa o upravljanju imovinom deteta.

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Mere zaštite od nasilja u porodici

Nasilje u porodici je ponašanje kojim jedan član porodice ugrožava telesni integritet, duševno zdravlje ili spokojstvo drugog člana porodice.

Nasilje u porodici može biti fizičko, seksualno, psihičko i ekonomsko nasilje.

Fizičko nasilje uključuje batinjanje, udaranje po glavi i telu, čupanje kose, povrede oštrim i tupim predmetima, šutiranje, davljenje, bacanje na zid ili pod, nanošenje opekotina, itd.

Seksualno nasilje podrazumeva svaku povredu polne slobode i polnog morala, svaki vid degradiranja i ponižavanja na seksualnoj osnovi, „klasično“ silovanje, svaki vid prisiljavanja na seksualni odnos.

Psihičko nasilje se odnosi na zastrašivanje, konstantno kritikovanje, potcenjivanje, emocionalne pretnje i optužbe, emocionalno ucenjivanje, stvaranje konfuzije i nesigurnosti kod žrtve, posesivno ponašanje, postavljanje nerealnih i neostvarivih očekivanja u odnosu na žrtvu, verbalno zlostavljanje, izlaganje žrtve pritisku, ispoljavanje zlostavljačkog autoriteta, nepoštovanje žrtve, zloupotreba poverenja, neispunjavanje obećanja, emotivna rezervisanost, minimiziranje, poricanje i prebacivanje krivice za nasilje, izolacija, uznemiravanje i maltretiranje.

Ekonomsko nasilje podrazumeva nasilno oduzimanje novca i vrednih stvari, kontrolisanje zarade i primanja, trošenje novca islljučivo za zadovoljenje sopstvenih potreba, neispunjavanje obaveze izdržavanja neobezbeđenih članova porodice, zabrana članu porodice da raspolaže sopstvenim, odnosno zajedničkim prihodima, zabrana članu porodice da se zaposli i ostvari sopstvene prihode, oduzimanje sredstava rada, nametanje obaveze stalnog podnošenja detaljnih izveštaja o trošenju novca i dr.

Porodično-pravna zaštita od nasilja u porodici u Republici Srbiji regulisana je Porodičnim zakonom RS, Krivičnim zakonikom RS i Zakonom o sprečavanju nasilja u porodici.

Mere zaštite od nasilja u porodici prema Porodičnom zakonu su:

  • Izdavanje naloga za iseljenje iz porodičnog stana ili kuće, bez obzira na pravo svojine odnosno zakupa nepokretnosti;
  • Izdavanje naloga za useljenje u porodični stan ili kuću, bez obzira na pravo svojine ili zakupa nepokretnosti;
  • Zabrana približavanja članu porodice na određenoj udaljenosti;
  • Zabrana pristupa u prostor oko mesta stanovanja ili mesta rada člana porodice;
  • Zabrana daljeg uznemiravanja člana porodice;

Mere zaštite od nasilja u porodici prema Krivičnom zakonu su:

  • Ko primenom nasilja, pretnjom da će napasti na život ili telo, drskim ili bezobraznim ponašanjem ugrožava spokojstvo, telesni integritet ili duševno stanje članova svoje porodice, kazniće se zakonom od tri meseca do tri godine
  • Ako je pri izvršenju dela iz stava 1. ovoh člana korišćeno oružje, opasno oruđe ili drugo sredstvo pogodno da telo teško povredi ili zdravlje teško naruši, učinilac će se kazniti zatvorom od šest meseci do pet godina
  • Ako je usled dela iz st.1 i 2. ovog člana nastupila teška telesna povreda ili narušavanje zdravlja ili su učinjena prema maloletnom licu, učinilac će se kazniti zatvorom od tri do pet godina.
  • Ko prekrši mere zaštite od nasilja u porodici koje mu je sud odredio na osnovu zakona, kazniće se zatvorom od tri meseca do tri godine i novčanom kaznom.

Mere zaštite od nasilja u porodici prema Zakonu o sprečavanju nasilja u porodici su:

  • hitna mera učiniocu nasilja: mera privremenog udaljenja učinioca iz stana na 48 sati
  • hitna mera učiniocu nasilja: mera privremene zabrane učiniocu da kontaktira žrtvu nasilja i prilazi joj na 48 sati.
  • javni tužilac može da podnese predlog sudu da se hitne mere produže, i sud ih u slučaju potrebe produžava na 30 dana.

Zloupotreba ili zlostavljanje deteta obuhvata sve oblike fizičkog ili emocionalnog zlostavljanja, seksualnu zloupotrebu, zanemarivanje ili nemaran postupak, kao i komercijalnu ili drugu eksploataciju, što dovodi do stvarnog ili potencijalnog narušavanja detetovog zdravlja, ugrožavanja detetovog razvoja ili dostojanstva u okviru odnosa koji uključuje odgovornost, poverenje ili moć.

Centar za socijalni rad, kao osnovna služba zaštite dece i organ starateljstva, ima status ključne institucije u organizovanju i koordinaciji procesa zaštite dece koja su žrtve nasilja, u kome učestvuju ustanove i pojedinci iz različitih sistema – zdravstva, obrazovanja, policije, pravosuđa, nevladinih organizacija.

Prvi korak u zaštiti jeste otkrivanje zlostavljanja i zanemarivanja deteta. Sve osobe koje su u kontaktu sa decom i posumnjaju na zlostavljanje i zanemarivanje deteta imaju zakonsku obavezu da to prijave nadležnom centru za socijalni rad. Kada prijava, bilo pismena bilo usmena, uključujući i razgovor telefonom, stigne u centar za socijalni rad, procenjuju se stanje, rizici i potrebe deteta i porodice.

Služba za zaštitu dece i mladih ima konkretne zadatke i ovlašćenja za primenu neodložnih mera pravne i socijalne zaštite deteta koje je izloženo zlostavljanju i zanemarivanju u okviru porodice. Prema roditeljima se primenjuju mere preventivnog i korektivnog nadzora nad vršenjem roditeljskog prava, a aukoliko je i pored njihove primene i dalje prisutna opasnost po život i zdravlje deteta, dolazi do izdvajanja deteta iz prirodne porodice i najčešće smeštaja u hraniteljsku porodicu. U tim slučajevima organ starateljstva, nakon konstatovanja da se radi o deci bez adekvatnog roditeljskog staranja, pokreće sudske postupke za delimično ili potpuno lišenje roditeljskog prava. Primenjuje se mera starateljske zaštite prema detetu. Samo u izuzetnim slučajevima realizuje se smeštaj deteta u ustanovu socijalne zaštite. Trajno zbrinjavanje deteta realizuje se putem usvojenja.

Ukoliko Vi ili neko od članova Vaše porodice trpi bilo koji od oblika nasilja u porodici treba da uradite sledeće:

  1. Pozvati Policiju (192) ili otići lično u najbližu policijsku stanicu
  2. Pozvati ili doći lično u Centar za socijalni rad Grada Subotice, Šantićeva 27, tel.: 024/548-220
  3. Ukoliko se nasilje dešava nad decom koja pohađaju školu ili predškolsku ustanovu obratiti se pedagoško-psihološkoj službi ustanove
  4. Za psihološku pomoć i podršku možete se obratiti Centru za savetovanje i podršku porodici od 07 do 14 časova i 30 min, tel.: 025/551-619 ili SOS telefonu od 17 časova, tel.: 024/553-000

Određivanje ličnog imena deteta

Roditelji deteta u obavezi su da najkasnije u roku od 30 dana od dana rođenja, detetu odrede lično ime i to prijave matičaru radi upisa u matičnu knjiigu rođenih.
Ukoliko oni ne izvrše svoju obavezu u tom roku, kažnjavaju se novčanom kaznom, a činjenica rođenja deteta i lično ime deteta upisuju se u matičnu knjigu rođenih na osnovu rešenja koje donosi centar za socijalni rad.

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Uverenje organa starateljstva da majka ili otac neposredno brine o detetu

Uverenje Centra za socijalni rad Grada Subotice da podnosilac zahteva za ostvarivanje prava na roditeljski dodatak neposredno brine o detetu za koje podnosi zahtev, da deca prethodnog reda rođenja nisu smeštena u ustanovu socijalne zaštite, hraniteljsku porodicu ili data na usvojenje i da nije lišen/a roditeljskog prava u odnosu na decu prethodnog reda rođenja, se pribavlja službenim putem od strane Gradske uprave Grada Subotice.

Ukoliko podnosilac zahteva ne želi da pribavlja dokumentaciju službenim putem, Uverenje organa starateljstva može lično pribaviti, za šta je potrebno da se obrati nadležnom centru za socijalni rad prema mestu prebivališta.

Za više informacija obratite se direktno Centru za socijalni rad Grada Subotice.

Pojačan nadzor organa starateljstva

Kada nadležni sud izrekne maloletniku/ci meru pojačanog nadzora organa starateljstva, centar za socijalni rad sprovodi vaspitnu meru. Stručni tim nadležnog centra sastavlja plan i program realizacije vaspitne mere i redovno, najmanje jednom u šest meseci, obaveštava sud o realizaciji mere.
Realizacija mere obavlja se kroz informativne i savetodavne razgovore sa maloletnikom/com i roditeljima, posete porodici. Ukoliko u okviru vaspitne mere postoji posebna obaveza, stručni tim sarađuje sa drugim institucijama. U zavisnosti od toka realizacije, centar za socijalni rad može da predloži sudu obustavu vaspitne mere.